Een trillingsmeting duurt gemiddeld tussen de 15 en 60 minuten per machine, afhankelijk van het aantal meetpunten, de complexiteit van de installatie en het doel van de meting. Voor een eenvoudige routinecontrole volstaat een kortere sessie, terwijl een volledige trillingsanalyse bij een complexe aandrijflijn aanzienlijk meer tijd vraagt. De vragen hieronder geven per situatie een concreet antwoord op wat een representatieve meting vereist.

Wat bepaalt hoe lang een trillingsmeting moet duren?

De duur van een trillingsmeting wordt bepaald door drie factoren: het aantal meetpunten op de machine, de gewenste meetnauwkeurigheid en de aard van het te diagnosticeren probleem. Een enkelvoudige meting op één lagerplaats duurt slechts enkele minuten, maar een volledige analyse van een elektromotor met pomp en koppeling vraagt meer tijd om betrouwbare data te verzamelen.

Daarnaast speelt de meetmethode een rol. Tijddomeinmetingen geven snel een globaal beeld, terwijl frequentieanalyse (FFT) langere meetvensters vereist om specifieke trillingsbronnen te isoleren. Een meetvenster van minimaal enkele seconden per punt is doorgaans nodig om laagfrequente trillingen correct in beeld te brengen. Bij machines met wisselende belasting of toerental moet bovendien langer gemeten worden om stabiele gemiddelden te verkrijgen.

Tot slot bepaalt de ervaring van de technicus mede de efficiëntie. Een specialist die weet waar hij moet meten en welke frequentiebanden relevant zijn, haalt in kortere tijd meer bruikbare informatie op dan iemand die breed en ongericht meet.

Hoeveel meetpunten zijn nodig voor een betrouwbare meting?

Voor een betrouwbare trillingsmeting bij een elektromotor zijn minimaal vier meetpunten nodig: aan de aandrijfzijde en de niet-aandrijfzijde van de motor, gemeten in zowel de radiale als de axiale richting. Bij een complete aandrijflijn met pomp, ventilator of tandwielkast worden daar de lagerplaatsen van de gekoppelde machine aan toegevoegd.

Elk extra meetpunt voegt meetminuten toe, maar verhoogt ook de diagnostische waarde. Wanneer alleen op één punt gemeten wordt, bestaat het risico dat een defect aan de andere zijde van de machine onopgemerkt blijft. De praktische vuistregel is: meet op elke lagerplaats, in minimaal twee richtingen. Bij machines in explosiegevaarlijke omgevingen of kritische processen is een vollediger meetplan met meer punten de standaard.

Maakt het uit of de machine onder belasting wordt gemeten?

Ja, het maakt aanzienlijk uit. Een trillingsmeting onder nominale belasting geeft een representatiever beeld dan een meting in onbelaste toestand. Veel mechanische en elektrische fouten, zoals lageronbalans, uitlijningsfouten of elektromagnetische storingen in een elektromotor, manifesteren zich pas volledig wanneer de machine onder werkelijke bedrijfsomstandigheden draait.

Een meting zonder belasting kan bepaalde trillingsbronnen maskeren of juist overschatten. Onbalans is bijvoorbeeld bij lage belasting soms nauwelijks zichtbaar, terwijl die bij volledige belasting duidelijk in het trillingspatroon verschijnt. Voor een representatieve vibratieanalyse van een elektromotor is het daarom sterk aan te raden de meting uit te voeren terwijl de machine in normale bedrijfscondities opereert. Dit vraagt soms extra coördinatie met de productieafdeling, maar levert beduidend betrouwbaardere resultaten op.

Hoe lang duurt een trillingsmeting bij een frequentieregelaar?

Bij een motor aangestuurd door een frequentieregelaar duurt een trillingsmeting doorgaans langer dan bij een direct gestarte motor, omdat het toerental variabel is. Om een volledig beeld te krijgen, moet de meting bij meerdere toerentallen worden uitgevoerd, inclusief het nominale bedrijfstoerental en eventuele kritische toerentallen waarbij resonantie optreedt.

Een zogenaamde runup- of rundownmeting, waarbij het toerental geleidelijk wordt op- of afgebouwd terwijl continu gemeten wordt, is bij frequentieregelaaraansturing bijzonder waardevol. Deze methode brengt resonantiefrequenties en toerentalafhankelijke trillingsbronnen in kaart. Zo’n meting vraagt gemakkelijk 30 tot 60 minuten extra ten opzichte van een statische meting op één toerental. De meerwaarde is echter groot: storingen die alleen bij een specifiek toerental optreden, worden zo niet gemist.

Wanneer is één meting niet genoeg?

Eén trillingsmeting volstaat niet wanneer de machine wisselende belasting heeft, wanneer een storing intermitterend optreedt, of wanneer een nulmeting als referentie ontbreekt. In die gevallen is een reeks metingen over tijd nodig om trends te herkennen en afwijkingen betrouwbaar te beoordelen.

Conditiemonitoring, het periodiek meten en vergelijken van trillingswaarden, is de meest effectieve aanpak voor kritische machines. Door trillingspatronen over meerdere maanden of kwartalen te volgen, worden slijtageprocessen zichtbaar voordat ze tot storingen leiden. Een eenmalige meting geeft een momentopname; pas wanneer die momentopname vergeleken kan worden met eerdere metingen of fabrikantsnormen, krijgt ze diagnostische waarde. Voor machines in de voedingsmiddelenindustrie, chemie of waterbeheer, waar ongeplande stilstand directe productieschade oplevert, is periodieke meting dan ook de norm.

Meer weten over metingen op locatie? Dat is precies waar gespecialiseerde technici het verschil maken.

Wat is het verschil tussen een snelle inspectie en een volledige trillingsanalyse?

Een snelle inspectie is een globale controle waarbij op een beperkt aantal meetpunten de overall trillingswaarde wordt gemeten en vergeleken met een grenswaarde. Dit geeft in enkele minuten per machine een indicatie of er iets afwijkt, maar biedt geen informatie over de oorzaak van de afwijking.

Een volledige trillingsanalyse gaat een stap verder: daarin worden frequentiespectra geanalyseerd, meetpunten in meerdere richtingen opgenomen en de resultaten geïnterpreteerd in relatie tot de machinespecificaties en meethistorie. Dit maakt het mogelijk om specifieke defecten te identificeren, zoals een beschadigd lager, onbalans, uitlijnfout of een elektromagnetisch probleem in de wikkelingen van een elektromotor.

De keuze tussen beide hangt af van het doel:

• Snelle inspectie: geschikt voor routinecontroles tijdens preventief onderhoud, waarbij snel een go/no-go-beslissing nodig is.
• Volledige trillingsanalyse: noodzakelijk bij onverklaard lawaai, verhoogde trillingswaarden, na reparatie of revisie, of als onderdeel van een conditiemonitoringprogramma.

De tijdsinvestering verschilt navenant: een snelle inspectie duurt per machine enkele minuten, een grondige trillingsanalyse kan per installatie een halve dag in beslag nemen.

Hoe EME helpt met trillingsmetingen

EME voert trillingsmetingen en vibratieanalyses uit bij industriële klanten door heel Nederland, rechtstreeks op locatie en afgestemd op de specifieke installatie en bedrijfsomstandigheden. Of het nu gaat om een eenmalige meting na een storing of een periodiek conditiemonitoringprogramma voor kritische aandrijvingen, EME levert concrete diagnoses en praktische adviezen.

• Trillingsmetingen op locatie bij elektromotoren, pompen, ventilatoren en tandwielkasten
• Volledige frequentieanalyse (FFT) voor het identificeren van lagerfouten, onbalans en uitlijnproblemen
• Metingen bij frequentieregelaaraansturing, inclusief runup- en rundownanalyses
• ATEX-gecertificeerde uitvoering in explosiegevaarlijke omgevingen
• Koppeling van meetresultaten aan revisie, uitlijning of balancering, alles onder één dak
• 24/7 storingsdienst voor urgente situaties waarbij snel gehandeld moet worden

Wil je weten welk type trillingsmeting het meest geschikt is voor jouw installatie? Neem contact op met EME voor een vrijblijvend adviesgesprek.