Om te controleren of onderhoud volgens de voorschriften van de fabrikant is uitgevoerd, vraag je om de onderhoudsdocumentatie: servicerapporten, gebruikte onderdelen met partijnummers, meetresultaten en eventuele certificaten. Deze documenten tonen aantoonbaar aan dat het werk conform de fabrieksspecificaties is verricht. De secties hieronder behandelen elk aspect van deze controlestap stap voor stap.

Welke documenten bewijzen dat onderhoud correct is uitgevoerd?

Onderhoud is aantoonbaar correct uitgevoerd wanneer er een volledig servicerapport aanwezig is met daarin de uitgevoerde werkzaamheden, de vervangen onderdelen met originele artikelnummers, de naam van de uitvoerende technicus en de datum van uitvoering. Aanvullend horen meetprotocollen, keuringsrapporten en eventuele ATEX-certificaten bij het dossier.

Concreet bestaat een compleet onderhoudsdossier doorgaans uit de volgende documenten:

• Servicerapport met beschrijving van alle uitgevoerde handelingen
• Onderdelenlijst met fabrikant, typenummer en partijnummer van elk vervangen onderdeel
• Meetprotocollen voor isolatieweerstand, lagertemperatuur en trillingsniveaus
• Foto- of videodocumentatie van de toestand voor en na revisie
• Certificaten zoals ATEX-herkeuring of Siemens-servicecertificaat indien van toepassing

Bewaar deze documenten gestructureerd per installatie. Bij een volgende inspectie of bij een verzekeringseis kunt u hiermee direct aantonen dat het onderhoud conform voorschrift is verlopen. Controleer ook of het servicerapport is ondertekend door een bevoegd persoon en of de datum overeenkomt met het geplande onderhoudsinterval.

Wat staat er precies in de onderhoudsvoorschriften van een fabrikant?

De onderhoudsvoorschriften van een fabrikant beschrijven welke handelingen op welk moment moeten worden uitgevoerd, welke materialen en smeermiddelen zijn toegestaan, en aan welke technische grenswaarden de machine na onderhoud moet voldoen. Deze informatie staat in de technische handleiding of het onderhoudshandboek van het specifieke apparaat.

Typische onderdelen van fabrieksvoorschriften zijn:

• Onderhoudsintervallen: op basis van draaiuren, kalenderperiode of milieuomstandigheden
• Toegestane smeermiddelen: merk, type en hoeveelheid voor lagers en afdichtingen
• Vervangingsschema’s: welke onderdelen preventief worden vervangen ongeacht de zichtbare slijtage
• Technische toleranties: maximale speling, minimale isolatiewaarden, trillingslimieten
• Veiligheidsvoorschriften: spanningsvrij werken, ATEX-procedures bij explosiegevaarlijke omgevingen

Als de originele handleiding ontbreekt, kunt u deze vaak opvragen bij de fabrikant of via een gecertificeerde servicepartner. Voor oudere machines waarbij de fabrikant niet meer bestaat, gelden in veel gevallen de geldende normen zoals IEC 60034 voor elektromotoren als referentiekader.

Hoe controleer je of de juiste onderdelen en materialen zijn gebruikt?

U controleert of de juiste onderdelen zijn gebruikt door de artikelnummers op het servicerapport te vergelijken met de onderdelenlijst in de technische documentatie van de fabrikant. Originele of gelijkwaardige gecertificeerde onderdelen moeten traceerbaar zijn via een leveranciersverklaring of factuur met partijnummer.

Let bij de controle op de volgende punten:

• Staan de lagertypen, afdichtingen en wikkelspecificaties vermeld in het rapport?
• Is het gebruikte smeermiddel het door de fabrikant voorgeschreven type?
• Zijn vervangende onderdelen voorzien van een CE-markering of een gelijkwaardige kwaliteitsverklaring?
• Bij ATEX-toepassingen: zijn de onderdelen gecertificeerd voor de juiste explosiegroep en temperatuurklasse?

Bij twijfel kunt u de leverancier vragen om een conformiteitsverklaring of een materiaalcertificaat. Voor kritische installaties in de procesindustrie of voedingsmiddelenindustrie is dit geen overbodige luxe, maar een compliance-vereiste.

Welke metingen tonen aan dat een revisie aan de norm voldoet?

Een revisie voldoet aantoonbaar aan de norm wanneer isolatiemetingen, trillingsmetingen en lagertemperaturen binnen de door de fabrikant of norm voorgeschreven grenswaarden vallen. Deze metingen worden vastgelegd in een meetprotocol dat bij het onderhoudsdossier hoort.

De meest gangbare metingen na revisie van een elektromotor of pomp zijn:

• Isolatieweerstandsmeting (meggertest): controleert de integriteit van de wikkelisolatie; een waarde onder de norm wijst op vochtproblemen of slijtage
• Trillingsanalyse: detecteert onbalans, uitlijningsfouten of lagerdefecten na montage
• Lagertemperatuurmeting: bewaakt of lagers correct zijn gemonteerd en gesmeerd
• Uitlijningsmeting (lasermeting): bevestigt dat as en koppeling correct zijn uitgelijnd
• Stroomopname: vergelijkt het werkelijke vermogen met het nominale vermogen op het typeplaatje

Vraag altijd om de ruwe meetwaarden, niet alleen om een “goedgekeurd” stempel. Alleen met concrete getallen kunt u beoordelen of de machine binnen de vereiste toleranties valt en kunt u trendanalyse toepassen bij toekomstig onderhoud. Metingen op locatie zijn daarvoor de meest betrouwbare aanpak, omdat transportinvloeden worden uitgesloten.

Wanneer is een externe inspectie of certificering vereist?

Een externe inspectie of herkeuring is verplicht wanneer machines worden ingezet in ATEX-zones, wanneer de toepasselijke wetgeving of verzekering dit voorschrijft, of wanneer de fabrikant als voorwaarde voor garantiebehoud een gecertificeerde servicepartner eist. In explosiegevaarlijke omgevingen geldt dit zonder uitzondering.

Specifieke situaties waarbij een externe partij betrokken moet worden:

• ATEX-revisie: na elke revisie van een Ex-gecertificeerde motor moet de herkeuring worden uitgevoerd door een erkende instantie of gecertificeerde servicepartner conform NEN-EN-IEC 60079-19
• Garantievoorwaarden: sommige fabrikanten stellen als eis dat onderhoud wordt uitgevoerd door een door hen gecertificeerde servicepartner
• Verzekeringseisen: industriële verzekeraars kunnen periodieke keuringen door een onafhankelijke partij eisen voor kritische installaties
• Wettelijke keuringen: drukapparatuur, hijsinstallaties en bepaalde elektrische installaties vallen onder wettelijke keuringsplicht

Controleer bij iedere installatie welk regime van toepassing is. Bij twijfel over de vereiste certificering kunt u altijd de relevante technische diensten raadplegen die ervaring hebben met de geldende regelgeving in uw sector.

Wat zijn de risico’s als onderhoud niet aantoonbaar conform voorschrift is?

Als onderhoud niet aantoonbaar conform de fabrieksvoorschriften is uitgevoerd, vervalt in veel gevallen de garantie, kan een verzekeraar schade-uitkeringen weigeren en bent u als eindverantwoordelijke aansprakelijk bij incidenten. In ATEX-omgevingen kan niet-conforme revisie bovendien leiden tot direct gevaar voor mens en installatie.

De concrete risico’s zijn:

• Garantieverlies: fabrikanten kunnen garantieclaims afwijzen als niet kan worden aangetoond dat onderhoud conform hun voorschriften is verricht
• Verzekeringsrisico: bij schade door een defect dat herleidbaar is tot onjuist onderhoud, kan de verzekeraar dekking weigeren
• Aansprakelijkheid: technisch managers en maintenance engineers kunnen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld als aantoonbaar is dat voorschriften niet zijn gevolgd
• Ongeplande stilstand: zonder gedocumenteerd preventief onderhoud is de kans op onverwachte uitval aanzienlijk hoger, met directe impact op productiecontinuïteit
• Veiligheidsincidenten: met name in ATEX-omgevingen kan een niet-conforme revisie leiden tot brand- of explosiegevaar

Een goed bijgehouden onderhoudsdossier is daarmee niet alleen een administratieve verplichting, maar een actief risicobeheersinstrument. Bij een ongeplande storing is het bovendien de snelste manier om de oorzaak te achterhalen en herhaling te voorkomen.

Hoe EME helpt met onderhoud conform fabrieksvoorschriften

EME ondersteunt industriële bedrijven bij het volledig aantoonbaar en conform de fabrieksvoorschriften uitvoeren van onderhoud aan elektromotoren, pompen, ventilatoren, tandwielkasten en frequentieregelaars. Met meer dan 40 jaar ervaring en relevante certificeringen biedt EME een complete aanpak:

• Volledige onderhoudsdocumentatie: elk servicerapport bevat gebruikte onderdelen met artikelnummers, uitgevoerde handelingen en meetresultaten
• Gecertificeerde ATEX-revisie: EME is ATEX-gecertificeerd en voert herkeuringen uit conform NEN-EN-IEC 60079-19
• Metingen op locatie: trillingsanalyse, isolatiemetingen, uitlijning en lagertemperatuur worden ter plaatse uitgevoerd en vastgelegd
• Siemens-certificering: EME is een Siemens-gecertificeerde servicepartner, wat garantiebehoud bij Siemens-apparatuur waarborgt
• 24/7 storingsdienst: bij acute uitval is EME snel ter plaatse om de schade te beperken en herstel te documenteren
• Preventief onderhoudsadvies: EME denkt proactief mee over onderhoudsintervallen en conditiebewaking om ongeplande stilstand structureel te verminderen

Wilt u zeker weten dat uw installaties aantoonbaar conform de fabrieksvoorschriften worden onderhouden? Neem contact op met EME voor een vrijblijvend adviesgesprek.